OPPGÅVER
 
 

SPØRSMÅL FRÅ TEKSTEN "FRÅ UNIVERSET TIL DEG" OG TILHØYRANDE ORFORKLARINGAR

I teksten finn du ein del ord som er skrivne med blått, dette er såkalla "hypertekst". Desse verkar slik at når du klikkar på ordet, vil du kome inn på ei ny side på Internett, i dette tilfellet vil dette vera ei side med ordforklaringar. (Du vil alltid kome tilbake til den sida du var på ved å trykke på "Tilbake til universet", eller via "Back"-knappen i verktøylinja.)
 

  1. Kor gamalt trur ein at universet er?
  2. Kva heiter vår galakse?
  3. Kva type galakse er dette?
  4. Kva delar består solsystemet av?
  5. Kva er det som gjer at sola lyser?
  6. Nemn nokre grunnar til at det kan vera liv på jorda.
  7. Kva er likskapen mellom ein satellitt og ein måne?
  8. Kvifor lyser månen?
  9. Kva er Galileo Galilei kjend for?
  10. Hubble blir her brukt om to heilt ulike ting. Forklar.
  11. Kva nyttar ein for å utforske verdsromet?
  12. Kva er forskjellen på ein astronom og ein astronaut?
  13. Kva er astrologi?
  14. Kva tyder eigentleg forkortinga UFO?
 Til toppen av sida
 
 
 

KLIKK PÅ FIGUREN AV SOLSYSTEMET OG GJER FØLGJANDE OPPGÅVER:

Du kjem til kvar planet anten ved å klikke rett på planeten eller i menyen oppe på sida.

  1. Øv på namna på planetane og prøv å lære rett rekkefølge frå sola og utover. (Få gjerne ein annan til å høyre deg.)
  2. Sjå på bileta av planetane og noter kort kva figuren viser som kjenneteiknar planetane.
  3. Sjå litt avstandane mellom planetane og størrelsen på dei og sei noko om manglar ved denne enkle modellen. (Dette kjem vi attende til seinare.)
  4. Nokre viktige himmellekamar i solsystemet er utelatne frå figuren, kva for nokre?
 Til toppen av sida
 
 
 

FINN LØYSING PÅ KRYSSORDET UNDER:

I overskrifta finn du knappar med namn på dei ulike himmellekamane i Solsystemet. Ved å klikke på desse kan du lese nokre sentrale fakta om himmellekamane. Under er eit kryssord der oppgåvene er henta frå desse sidene. Klikk på rett stikkord (understreka) og skumles gjennom teksten på jakt etter rett ord i kryssordet.

  Til kryssord-oppgåvene

 
         
1
 
 
 
 
 
 
 
    
       
2
 
 
 
 
 
 
        
           
-
                
3
 
 
 
 
 
 
                
     
4
 
 
 
 
 
            
         
5
 
 
 
 
          
 
6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
      
       
7
 
 
 
 
 
          
   
8
 
 
 
 
 
 
            
           
-
                
       
9
 
 
 
 
 
 
 
 
    
           
-
                
         
10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
11
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
     
12
 
 
 
 
 
 
 
        
13
 
 
 
 
 
 
                
       
14
 
 
 
 
 
 
 
 
    
15
 
 
 
 
 
 
                
     
16
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
17
 
 
 
 
 
 
 
 
        
         
18
 
 
 
 
 
 
 
    
   
19
 
 
 
 
 
              
   
20
 
 
 
 
 
 
 
          

 

 Oppgåver til kryssordet:

  1. Romsonder som har undersøkt Jupiter på avstand.
  2. Likskap mellom Saturn og Jupiter: Begge har............
  3. Anna namn på jorda
  4. Kometane finst først og framst utanfor planeten .......
  5. Overflata på planeten Mars har fargen.......
  6. Kjøretøy som utforska overflata av Mars i 1997
  7. Den største asteroiden som er observert i Asteroidebeltet
  8. Månen til Pluto
  9. Den gassen det er mest av i atmosfæren til jorda
  10. Kometar blir ofte kalla "skitne ......."
  11. I oldtida vart Venus blant anna kalla .......
  12. Han oppdaga ringane til Saturn
  13. Sett gjennom teleskop liknar Neptun på planeten
  14. Uranus har ikkje fast overflate og består først og framst av......
  15. Ekstra kraftige eksplosjonar på sola
  16. Asteroidar som fell ned på jorda
  17. Dei fleste kratera på overflata av Merkur stammar frå kollisjonar med .......
  18. Romfarty som utforska Merkur i 1974
  19. Når det er solformørking, er vi i skuggen frå.......
  20. Fram til år nitten .......... er Neptun sin bane utanfor Pluto sin
 Til toppen av sida
 
 

FINN RETT PLANET

Les gjennom fakta for dei ulike himmellekamane i Solsystemet. Lag korte "samandrag" av nøkkelsetningar for kvar av dei.

Les desse for ein annan i klassen og prøv om han greier å gjette kva for ein himmellekam du les om.

Ekstra spennande blir det om du startar med eit vanskeleg stikkord for så å gjera dei enklare og enklare inntil medeleven klarer å svare på kva du snakkar om .

Døme: URANUS

 Til toppen av sida
 
 

NOKRE MATEMATIKK-/UTEOPPGÅVER

No vil du anten ha behov for å bruke ein oversikteleg tabell og kalkulator eller rekneark (noko du bør kome borti i matematikk dette året uansett). Lag ein liknade tabell som den under, helst i rekneark.

    1. Lag tabellen
    2. Fyll inn med: Avstand til sola - Størrelse - Tyngdekraft for kvar av dei 9 planetane
    3. Rekn ut "Modellavstand" frå sola til kvar planet ved å dividere den rette avstanden med 120 millionar og gje opp svaret i m.
    4. Ta med nokre elevar/heile klassen ut, la ein elev vere sola og 9 andre førestille kvar sin planet. Set dei så opp i rett avtanden atter den målestokken ein her har nytta.
    5. Rekn ut "Modellstørrelse" for kvar av planetane og sola ved å dividere den rette diameteren med 4 millionar og gje opp svaret i cm.
    6. Gå saman i mindre grupper og lag ein plakat der de limar på farga modellar av kvar planet i rett rekkefølge med namn til. (Kvifor er det vanskeleg å lage sola?)
    7. Rekn ut kva "vekt" ein person som er 60 kg på jorda vil ha om han kunne stå på overflata av kvar av desse planetane ved å multiplisere 60 kg med tyngdekrafta i forhold til tyngdekrafta på jorda.
    8. Korleis trur du at personen ville følt vekta si på Jupiter og Pluto? Lag gjerne figurar som viser kor "liten" personen ville føle seg.
    9. EKSTRA: Prøv å lage ein målestokk som du kan rekne ut både avstand til sola og størrelse i for alle planetane og sola slik at ein får ein modell der begge desse faktorane er rette. Kva problem møter du då på?
 
 
A
B
C
D
E
F
G
H
1
 Planet Sola Merkur Venus Jorda Mars ..... .....
2
 Avstand til sola              
3
 Modell-avstand              
4
 Størrelse              
5
 Modell-størrelse              
6
 Tyngdekraft              
7
 "Vekt" av ein på 60kg               
 
 Til toppen av sida
 
 
 

OPPGÅVER SOM GÅR VIDARE UT PÅ INTERNETT VIA GJEVNE LENKER

Bruk lenkene som er oppgjevne nedst på kvar av faktasidene til å finne ut av følgjande oppgåver.

    1. Bruk dei oppgjevne lenkene til kvar planet og finn ut kva for planet kvar av følgjande månar høyrer til: Europa, Triton, Charon, Ophelia, Puck, Pandora, Himalia, Io, og Titan
    2. Finn fakta om dei spesielle ringane til Saturn og fortel til ein annan i klassen.
    3. Finn ut meir om vulkanen Olympus Mons på Mars.
    4. Bruk dei oppgjevne lenkene og finn ut kven som oppdaga dei ytre planetane (Uranus, Neptun og Pluto).
    5. Prøv å finne animasjonar frå ein eller fleire planetar (derson du har ein rimeleg kraftig datamaskin.
    6. DEL KLASSEN I MINDRE GRUPPER:

      7. La kvar gruppe lage sin plakat om ein planet/asteroide eller liknande der de leitar etter fleire fakta ved hjelp av dei oppgjevne lenkene nedst på kvar planet-side.
    7. DØME PÅ AT IKKJE ALT PÅ INTERNETT ER FAKTA:

      8. Les artiklane under UFO på sida "Lenker vidare" og sjå kva to ulike personar skriv om dette emnet, korleis dei forklarar, anklagar og imøtegår kvarandre. Skriv opp argument for og mot UFO som desse kastar fram.
 Til toppen av sida
 
 

BRUK AV SØKEMOTORAR

På sida med lenker vidare finn du ei samling av nokre av dei vanlegaste "søkemotorane" som kan nyttast for å finne opplysningar med. Her kjem nokre oppgåver der du skal bruke desse og sjå på styrker og ulemper ved bruk av slike på jakt etter fakta.

Skriv ned og fortel dei andre i klassen om problem du møtte på undervegs når du nytta søkjemotorar (altfor mange treff, avgrensing av søket, språk ol.). Gje gode tips om korleis dei kan unngå slike problem.

  1. Finn ut om "Hubble" (her bør du minst finne to ulike forklaringar på ordet
  2. Finn bilete av planetar ved å søke: "planetnamn" + image
  3. Finst det liv på Mars? Prøv med søkestrengen "life on Mars"
  4. Prøv å finne fakta om Køyretyet som i 1997 landa på Mars "Pathfinder"
  5. Finn ut om "Astrologi" ved å nytte søkemotorar
  6. Kva kan du finne ut om "Tycho Brahe"?
  7. Kven var den første kvinnelege romfararen?
 Til toppen av sida
 
 

FORSLAG TIL PROSJEKTOPPGÅVER OG STOFF TIL DESSE

Gå til sida "Lenker vidare" og finn gode lenker vidare både om du vel eit av dei følgjande eller andre emne/problemstillingar/spørsmål om universet.

Forslag til emne:

 Til toppen av sida