Innleiing
	Kva er ein kommune?
	Kommunens oppgåver
	Kven gjer kva?
	Politisk styring
	Organisering
	Kommunal ordliste
	Statistikk
	Lenker til andre sider

Til hovudsida  

 
 
 

Skriven av Jorunn Birkeland.   Kontakt meg gjerne dersom du har kommentarer

 

Kommunal forvaltning er full av ord og uttrykk som ikkje alltid er så lett og forstå. Her er ei samling av ein del slike. Lista er ikkje uttømmande men vil sannsynlegvis dekka eit visst behov. 
 
 
 

Ord/utrykk	Forklaring
Administrasjonssjef	Øvste leiar i kommunen, det same som rådmann.
Anke	Klage eller innvending. Blir brukt om klage på offentleg sakshandsaming i ulike samanheng.
Arealplan	Plan for kva man skal bruka visse område til.
Arkiv	Oppbevaringsstad for dokument, brev og liknande. Kommunane er pliktige til å ha eit arkiv og det er visse regler knyta til eit slikt arkiv.
Avgifter	Viktig kommunal inntektskjelde. F.eks vannavgifter og kloakkavgifter.
Avstemming	Verkemiddel for eit kommunalt organ til å tak ein avgjer i ei sak.
Brukar	Person som nyttar seg av kommunalt/offentleg tilbod
Budsjett	Oppsett plan over forventa utgifter og inntekter i ei verksemd
Bydelsutval	Politisk oppnemnd utval i ein geografisk del av kommunen. Blir mest brukt i større byer.
Byråkrati	Styringsapperat. Blir ofte brukt i negativ tyding - tungrodd, embetsmannsvelde
Bystyre	Anna namn for kommunestyre i kommunar med bystatus, f.eks Oslo bystyre.
Delegering	Overdraging. Å overlate ein klar definert mynde og eit ansvar til ein annan/andre. Politikarane delegerer ofte ein stor del av oppgåvene til administrasjonen.
Eigenandel	Den del at dei reelle utgiftene for ein teneste som brukaren må betala. F.eks eigendel for lege, heimehjelp.
Etikk	Morallære. Blir i det offentlege brukt om skrivne og uskrivne regler for korleis politikarar og tilsette bør utføra sine oppgåver.
Familiebarnehage	Barnehage. Ein slags offentleg dagmammaordning for eit eller fleire barn i eigen heim.
Folkevald	Representant for Stortinget, fylkestinget eller kommunestyret som blir vald direkte av folket i val.
Foreldreråd	Det skal vera eit foreldreråd ved kvar skule. Alle foreldre som har barn på skulen, er medlem av dette rådet.
Fortruleg	"Hemmeleg" Ei sak eller saksopplysning som ikkje skal refererast til uvedkommande,
Forvaltning	Den utøvande verksemd som blir utført av offentleg administrasjon i stat. fylkeskommune eller kommune.
Fylkesmann	Staten sin representant i fylket. Fører tilsyn med kommunane. godkjenner årsbudsjett og låneopptak.. Klageinstans
Fådelt skule	Skule der to eller fleire klassetrinn får undervisning i saman.
Gruppemøte	Møter som eit parti si gruppe eller fraksjon (del av partiet) har forut for møter i f. eks kommunestyre.
Heradsstyre	Gammalt namn for kommunestyre i landkommunar.
Heraldikk	Læren om skjoldmerker, våpenmerker, familievåpen og kunsten å utforma slike. Aktuelt i samband med utarbeiding av kommunevåpen
Høyring	Omfattande system for innhenting av reaksjonar og uttale frå berørte partar i ei sak, offentleg utredning, lovforslag og liknande.
Inhabil	I kommunal forvaltning er personer inhabile dersom dei har personlege interesser i ei sak, eller er i slekt med eller står i nært vennskapsforhold til ein av partane.
Innsynsrett	Den enkelte innbyggjar si rett til å gjera seg kjent med opplysningar i offentlege arkiv.
Investera	Setta inn og binda opp ressursar - for eksempel pengar, tid, arbeidskraft - i eit bestemt formål.
Kemner	Gammal tittel på kommunal tenestemann som krev inn kommunale skattar og avgifter. - er framleis i bruk ein rekke stader. Blir som oftast kalla kommunekasserar.
Kommunal og regionaldepartementet	Departementet med ansvaret for spørsmål som gjeld arbeidsmarknaden, samane, innvandrarar, arbeidsmiljø, tryggleik på kontinentalsokkelen, tariffkonflikter og mekling, bustadpolitikk, regional- og distriktspolitikk, lokalforvalting og gjennomføring av val. Departementet sine arbeidsoppgåver varierer med politiske  prioriteringar og aktuelle samfunnsproblem og utfordringar.
Kommunaldirektør	Blir brukt i større bykommunar. Administrativ leiar for ein verksemd i kommunen.
Kommunalråd	Heiltidstilsett politikar. Blir brukt i større bykommunar. Blir fordelt mellom partia i forhold til deira oppslutning ved sist kommuneval. Ein kommunalråd er som regel leiar i eit hovudutval.
Kommune	Eit geografisk avgrensa område med eigen valde representantar og eigen organisasjon for å løysa ein del felles oppgåver. Er i utgangspunktet underlagt staten, men har fått delegert mynde til å avgjerda somme lokale saker.
Kommunegrenser	Blir regulert av staten. Kjelde til sterk lokal motstand og strid. sjå også kommunesamanslåing
Kommunelege	Kommunalt tilsett lege med det faglege ansvaret for helsetenestene i kommunen.
Kommunenes   Sentralforbund	Forkorta KS. Medlemsorganisasjon for kommunar og fylkeskommunar.
Kommunenummer	Kvar kommune har eit eige kommunenummer på fire siffer. Dei to første siffera viser til kva fylke kommunen ligg i. Her er ein oversikt.
Kommuneplan	Plan for å utføra ein løpande planlegging for å samordna fysisk, økonomisk og sosial utvikling i ein kommune.
Kommunesamanslåing	Prosess der to eller fleire kommunar blir slått saman til ein.
Kommunevåpen	Kvar kommune har sitt eige våpenmerke. Det finnes eit sett allment aksepterte regler for konstruksjon av slike våpen, bl.a. at det bare skal bestå av eit motiv. Skal godkjennast av statleg instans.  Du kan sjå ein samling av slike på hovudsida.
Lover	Det er ei mengd med lover som styrer kommunane sitt arbeid, dei viktigaste er: kommuneloven, offentleghetsloven, forvaltningsloven,
Mindretal	Blir ofte brukt i politisk samanheng om den part eller gruppe som ikkje vinn fram med sitt syn
Norges Kommunalbank	Statsbank som gjer lån og garantier til kommunar.
Postarkiv	Register for å ta vare på alle brev og dokument som går inn og ut frå ein kommune. Dokumenta blir sidan arkivert etter standarkodar som gjeld for alle kommunar.
Privatisering	Bortsetting av offentlege tenester eller eigendom til private
Replikk	Når ordet blir gitt utanom ordinær taleliste, som direkte tilsvar til eit føregåande innlegg.
Saksbehandlar	Blir i kommunal samanheng brukt om tenestemann som førebur saker og kjem med forslag til vedtak eller avgjerd.
Skatteinngang	Den samla inntekta ein kommune eller staten har frå sine skattytarar.
Sosialstønad	Økonomisk hjelp til personer som ikkje har nok pengar til eige livsopphald. Stønaden kan gis som bidrag, lån, garanti for lån eller som varer og tenester.
Varaordførar	Blir vald av kommunestyret, ordføraren sin stedfortreder.
Votering	Avstemming. Det å stemma.
Økonomiplan	Plan over økonomien og økonomiske prioriteringar for dei neste fire åra. Blir vedtatt av kommunestyret kvart år.
Økonomistyring	Tiltak for å halda kontroll med inntekter og utgifter
Årsmelding	Skriftleg rapport om resultata av (her: ) kommunen sitt arbeid eller drift i eit år.
Årsrekneskap	Regnskap for eit år

 

 Organisering          Hovudsida         Statistikk